شطرنج و رفع افسردگی

این پژوهش توسط محققین انستیتو روانپزشکی دانشگاه تهران انجام شده و لزوما منعکس کننده آرای هیات شطرنج شمالغرب تهران نیست

بررسي ارتباط ميزان افسردگي و مهارت در شطرنج اعضاي داراي درجه بين المللي بازي در فدراسيون شطرنج جمهوري اسلامي ايران در سال 1389
 
نویسندگان:  صديق روح اله, شريعت سيدوحيد*, غرايي بنفشه, آذرنيك سميه

آيا مي توان ارتباط شطرنج با كاهش شدت افسردگي و خطاهاي شناختي را نشان داد؟ مي دانيم كه افسردگي، شايع ترين اختلال روانپزشكي در كلينيكهاي سرپائي و بيمارستان هاي بستري بوده، يك زن از هر 5 زن، يك مرد از هر 10 مرد را مبتلا مي كند و به تنهايي مسئول 8/ 11 ٪ بار ناشي از بيمار ي ها در جهان مي باشد. شيوع كل اختلالات افسردگي در تمام عمر در جمعيت عمومي 20 – 25 % ، شيوع يك ساله آن در جمعيت عمومي 10 – 15 % و شيوع لحظه اي آن 5 – 10 % است . با اين وجود نيمي از بيماران با مشكل خلقي به دنبال درمان مي گردند و از اين تعداد هم تنها يك سوم درمان مناسب مي گيرند ولي اگر افسردگي به خوبي تشخيص داده شود، به طور موثر در كلينيك هاي مراقبت اوليه قابل درمان است . در مورد علت افسردگي تئوري هاي مختلفي مطرح شده است، كه يك تئوري مهم مدل شناختي بك در افسردگي مي باشد. او معتقد است كه تفكر ب ا ديد منفي مشخصه مهم افسردگي است و افسردگي حاصل اختلال و خطا در مراحل شناختي مي باشد. در روش درماني شناخت درماني بك اين خطاها و افكار، شناسايي و مورد چالش قرار مي گيرند و مطالعات متعدد نشان دهنده موثر بودن اين روش در درمان افسردگي بوده اند .اثربخشي روش شناخت درماني در درمان علائم افسردگي در بسياري مطالعات، همسان و مساوي درمان دارويي گزارش شده است، ولي عمده مشكل اين روش درمان نياز به مهارت نسبتاً بالا و كادر آموزش ديده مي باشد كه منجر به اين شده است كه اين روش در دسترس اكثريت جامعه قرار نداشته باشد، لذا يافتن روشي قابل استفاده، راحت و در دسترس كه بتواند به بهبود مراحل شناختي كمك كند، ،مي تواند بسيار حائز اهميت باشد . در اين راستا استفاده از شطرنج كه همراه ب ا تفكر استراتژيك و حل مسئله است ، مورد توجه قرار گرفته است و برخي پيشنهاد كرده اند كه شطرنج مي تواند بر جنبه هاي مختلف شناختي اثر مثبتي داشته باشد، ولي مطالعه اي كه اثر بخشي شطرنج را بر شدت افسردگي يا شدت اضطراب و يا خطاهاي شناختي را ارزيابي كرده باشد، يافت نشد .بنابراين براي پاسخ به اين سوال كه آي ا بازي شطرنج مي تواند با كاهش خطاهاي شناختي و در نتيجه كاهش افسردگي و اضطراب ارتباط داشته باشد، مطالعه حاضر را طراحي كرديم. اگر پاسخ به اين سوال مثبت باشد و اين يافته در مطالعات ديگر مورد تاييد و بررسي بيشتر قرار گيرد، آن گاه مي توان از آن به عنوان يك روش كمكي در دسترس، ارزان و با آموزش نسبتا ساده كمك گرفت و اگر اين گونه باشد، از تبعات مثبت اقتصادي و بهداشتي حاصل مي توان بهره برد.

چکیده:

زمينه و هدف: هدف ما در اين تحقيق بررسي ارتباط بين مهارت در بازي شطرنج وشدت افسردگي، اضطراب و ده خطاي شناختي در اعضاي داراي درجه بين المللي فدراسيون شطرنج ايران و همين طور بررسي شيوع افسردگي و اضطراب بود.
روش كار: 96 نفر از اعضاي داراي درجه بين المللي به صورت نمونه گيري در دسترس وارد يك مطالعه توصيفي مقطعي شدند. كليه نمونه ها ويرايش دوم پرسشنامه افسردگي بك، پرسشنامه اضطراب بك و آزمون خطاهاي شناختي را تكميل كردند؛ سپس داده ها با كمك نرم افزار SPSS تحليل شد.

يافته ها: بين درجه بين المللي شطرنج و چهار خطاي شناختي تعميم بيش از اندازه، بزرگنمايي، تصميم گيري عجولانه و عبارات بايدي ارتباط معني دار معكوس وجود داشت. ضمنا با افزايش تعداد ساعت بازي شطرنج در روز شدت افسردگي كاهش يافت. همچنين ارتباط معني دار معكوسي بين مهارت در بازي شطرنج و شدت افسردگي موجود بود اما بين مهارت در بازي شطرنج و شدت اضطراب رابطه معني داري وجود نداشت. در نمونه مورد مطالعه، شيوع افسردگي خفيف و متوسط %16.7 بود و هيچ موردي از افسردگي شديد ديده نشد. شيوع اضطراب خفيف و متوسط %27.1 بود و شيوع اضطراب شديد در حدود %5.2 بود.

نتيجه گيري: طبق مطالعه حاضر، افزايش مهارت در بازي شطرنج با كاهش شدت افسردگي ارتباط دارد كه به نظر مي رسد كه ارتباط معكوس بين مهارت در بازي شطرنج با شدت افسردگي را مي توان با كاهش خطاهاي شناختي در افرادي كه مهارت بالاتري در بازي شطرنج دارند و همچنين بيشتر بودن تعداد ساعات بازي شطرنج در اين افراد توجيه كرد. اين يافته ها منطبق با تئوري شناختي بك و تئوري فعال سازي رفتاري مي باشد.

 

• مشاهده مقاله کامل